Trọng tài World Cup bị Mỹ từ chối nhập cảnh do nghi ngờ liên quan khủng bố

Tối ngày 9/6, một quan chức Mỹ tiết lộ với truyền thông rằng trọng tài Omar Artan đã bị từ chối nhập cảnh vào Hoa Kỳ vì có mối liên hệ với những cá nhân bị nghi ngờ thuộc các tổ chức khủng bố. Thông tin này lần đầu tiên giúp làm sáng tỏ nguyên nhân phía lực lượng Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) chỉ công bố trước đó là do “quan ngại trong quá trình thẩm tra”. Vì tính chất bảo mật liên quan đến quy định thị thực, quan chức này từ chối tiết lộ chi tiết thêm về vụ việc.

Trọng tài Omar Abdulkadir Artan (giữa) của Somalia bị các cầu thủ vây quanh phản ứng sau khi thổi phạt đền trong trận chung kết CAF Champions League giữa AS FAR Rabat và Mamelodi Sundowns trên sân Prince Moulay Abdellah, Morocco ngày 24/5/2026. Ảnh: AP

Omar Artan, 34 tuổi, được FIFA chọn làm trọng tài cho World Cup 2026 và là một trong bảy trọng tài đại diện châu Phi. Ông còn được ghi nhận là người Somalia đầu tiên có cơ hội cầm còi tại giải đấu bóng đá lớn nhất hành tinh. Tuy nhiên, khi đáp chuyến bay đến Miami ngày 7/6 để tập trung cùng đội ngũ trọng tài tại trung tâm huấn luyện ở Florida, ông đã bị giữ lại kiểm tra kỹ càng bởi nhân viên nhập cư Mỹ ngay tại sân bay.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn với báo chí quốc tế, Artan chia sẻ ông đã trải qua quá trình thẩm vấn kéo dài tới 11 giờ trong một căn phòng nhỏ. Các câu hỏi tập trung vào mục đích chuyến đi, quan điểm chính trị ở Somalia và đặc biệt là những liên hệ với nhóm Hồi giáo cực đoan Al-Shabaab – lực lượng nổi dậy chống chính phủ Somalia nhiều năm qua. Dù sở hữu visa hợp lệ cùng giấy tờ chứng minh sự nghiệp trọng tài hơn một thập kỷ, ông vẫn bị giữ lại nhiều giờ và cuối cùng buộc phải quay trở lại Istanbul, nơi ông quá cảnh trước khi sang Mỹ.

CBP ra thông cáo xác nhận việc từ chối nhập cảnh dựa trên đánh giá không đủ điều kiện sau quá trình kiểm tra bổ sung, đồng thời nhấn mạnh quyết định được đưa ra căn cứ dữ liệu an ninh quốc gia và pháp luật hiện hành mà không cung cấp thêm chi tiết cụ thể. Trước đó, Giám đốc Nhóm công tác World Cup 2026 của Nhà Trắng từng xác nhận việc từ chối có “lý do chính đáng”, nhằm đảm bảo giải đấu không trở thành cơ hội cho các phần tử khủng bố hoặc những người có liên hệ với chúng.

Theo điều tra của các phương tiện truyền thông uy tín, tên của Artan trùng khớp với một cá nhân nằm trong danh sách trừng phạt của Bộ Tài chính Mỹ do liên quan đến Al-Shabaab. Một luật sư chuyên về di trú lý giải việc trùng tên này có thể là nguyên nhân khiến trọng tài người Somalia phải trải qua quy trình kiểm tra nghiêm ngặt và lâu dài. FIFA cũng xác nhận không can thiệp vào thủ tục nhập cảnh do nước chủ nhà quản lý và tình trạng hiện tại của Artan sẽ không thay đổi, đồng nghĩa ông không thể tham gia điều khiển các trận đấu tại World Cup năm nay.

Sự kiện hiếm hoi khi một trọng tài được FIFA lựa chọn nhưng lại bị cấm nhập cảnh tại quốc gia đăng cai World Cup đã tạo nên làn sóng phản ứng mạnh. Thị trưởng thành phố Toronto tuyên bố sẽ chào đón ông nếu trọng tài này sang Canada làm nhiệm vụ, còn Thủ hiến bang British Columbia đánh giá cao sự nghiệp của ông và mong muốn tôn vinh những đóng góp. Trong khi đó, Bộ Thanh niên và Thể thao Somalia cho biết đại sứ quán nước này đang tích cực phối hợp tìm kiếm giải pháp nhưng chưa có kết quả khả quan.

Ngày 10/6, Omar Artan trở về thủ đô Mogadishu trong sự đón tiếp nồng nhiệt của hàng trăm người hâm mộ cùng lãnh đạo Liên đoàn Bóng đá Somalia. Tại sân bay Aden Adde, nhiều người mang theo quốc kỳ và biểu ngữ ca ngợi sự nghiệp của ông. Dù giấc mơ World Cup tan vỡ, Artan vẫn giữ thái độ lạc quan và cảm kích FIFA đã luôn hỗ trợ anh trong suốt thời gian qua.

Phát biểu trước đông đảo người hâm mộ, trọng tài từng được LĐBĐ châu Phi vinh danh là xuất sắc nhất năm 2025 gửi gắm thông điệp đầy cảm hứng tới giới trẻ Somalia: hãy luôn giữ niềm tin vào đất nước dù đối mặt khó khăn. Anh cam kết sẽ tiếp tục đại diện quê hương trên đấu trường quốc tế và hứa sẽ trở lại với World Cup ở các kỳ tiếp theo – điều này nhận được sự cổ vũ nhiệt liệt từ cộng đồng bóng đá và người dân thủ đô Mogadishu.