Đang tải...
Ý tưởng thành lập công ty cổ phần quản lý toàn bộ hoạt động kinh doanh của World Cup đang gây ra những tranh cãi gay gắt trong giới bóng đá và chính trị quốc tế. Chủ tịch FIFA Gianni Infantino cùng nhóm nhà đầu tư tư nhân dự kiến tạo ra một đế chế thương mại trị giá hàng chục tỷ USD, khiến các liên đoàn, chính phủ và người hâm mộ đứng trước cuộc đối đầu căng thẳng về quyền lực và bản sắc của môn thể thao vua.
Sau khi World Cup 2026 khép lại với nhiều dư âm, FIFA đã công bố dự án thành lập FIFA Forward Enterprise (FFE) – một công ty thương mại tư nhân nhằm kiểm soát bản quyền truyền hình, tài trợ, bán vé và cấp phép cho các giải đấu danh tiếng như World Cup nam, World Cup nữ và Club World Cup. Với mức định giá lên tới 20 tỷ USD, FIFA dự kiến huy động ngay 4,2 tỷ USD từ các quỹ đầu tư tư nhân bằng cách bán ra 20-30% cổ phần. Chủ tịch Gianni Infantino trình bày đây là bước tiến để dân chủ hóa bóng đá toàn cầu, cam kết tái đầu tư hơn 10 tỷ USD cho các liên đoàn thành viên. Tuy nhiên, đề án này nhanh chóng vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ UEFA, nhiều liên đoàn lớn cùng các chính trị gia và người hâm mộ trên toàn thế giới. Họ không ngần ngại gọi đây là hành động bán rẻ linh hồn của bóng đá và nguy hiểm hơn cả dự án Super League từng gây chấn động năm 2021.
Ý tưởng thành lập FFE được khởi xướng tại một cuộc họp kín ở Manhattan trước trận chung kết World Cup 2026. Theo kế hoạch, FFE sẽ hoạt động như một công ty con chuyên trách thương mại và vận hành các sự kiện của FIFA. FIFA giữ quyền kiểm soát đa số cổ phần và các quyết định liên quan đến thể thao cũng như pháp lý. Để thuyết phục các liên đoàn thành viên góp mặt trong mô hình mới, FIFA đưa ra chương trình tài chính hấp dẫn mang tên FIFA Fast-Forward (FFFP) với hỗ trợ vốn tức thì lên đến 20 triệu USD mỗi liên đoàn và cam kết tăng dần ngân sách phát triển hàng năm trong suốt hơn một thập kỷ tới. Đặc biệt đối với những liên đoàn nhỏ và có điều kiện tài chính eo hẹp tại châu Phi, châu Á hay châu Đại Dương, khoản hỗ trợ này được ví như “manna trời” giúp duy trì hoạt động và phát triển bóng đá địa phương.
Điểm đáng chú ý nhất trong dự án FFE là sự tham gia của các nhà đầu tư tài chính hàng đầu Mỹ, trong đó nổi bật là Thrive Eternal – quỹ đầu tư do Joshua Kushner sáng lập. Joshua là em trai Jared Kushner, cố vấn thân cận của cựu Tổng thống Donald Trump. Mối quan hệ giữa Infantino và ông Trump cũng khiến nhiều bên lo ngại về sự can thiệp chính trị vào thể thao khi ông Trump từng gây áp lực làm thay đổi án phạt đối với cầu thủ Mỹ trong World Cup vừa qua. Ngoài ra, các định chế tài chính hàng đầu như JP Morgan và Apollo Sports Capital cũng góp mặt nhằm đảm bảo nguồn vốn lớn cho FFE. Điều này báo hiệu một xu hướng biến World Cup từ sự kiện thể thao sang mô hình kinh doanh tối ưu hóa lợi nhuận cho cổ đông.
Gianni Infantino không chỉ dừng lại ở việc tái cấu trúc tài chính cho FIFA mà còn được đồn đoán sẽ trở thành CEO hoặc Chủ tịch của FFE nếu dự án được thông qua. Vị trí này sẽ mang lại thu nhập hàng chục triệu USD mỗi năm, tương tự các ông trùm thể thao tại Mỹ. Mặc dù đại diện FIFA phủ nhận các tin đồn về vị trí mới của Infantino, rõ ràng tham vọng quyền lực và thương mại của ông đang đặt bóng đá trước thử thách lớn về cân bằng giữa lợi ích kinh tế và bản sắc văn hóa truyền thống.
Châu Âu đứng ở vị trí đối trọng với đề án của FIFA khi UEFA cùng Chủ tịch Aleksander Ceferin lên tiếng cảnh báo về việc thương mại hóa quá mức sẽ phá hủy linh hồn môn thể thao vua. Các liên đoàn lớn Châu Âu cùng chính phủ Anh đều rất nghiêm túc xem xét khả năng phản đối mạnh mẽ hoặc thậm chí tẩy chay giải đấu nếu mô hình FFE đi vào thực thi. Sức mạnh thương mại đến từ các đội tuyển châu Âu chiếm phần lớn giá trị bản quyền truyền hình khiến viễn cảnh mất họ khỏi World Cup có thể biến dự án 20 tỷ USD thành bong bóng xà phòng.
Nếu dự án FFE được thực hiện, áp lực tạo lợi nhuận chắc chắn sẽ tác động sâu sắc đến cách tổ chức giải đấu cũng như trải nghiệm người hâm mộ. Việc mở rộng quy mô đội tuyển lên 64 đội có thể làm loãng chất lượng tranh tài nhưng tăng số trận phát sóng và doanh thu quảng cáo. Lịch thi đấu có thể được rút ngắn xuống còn hai năm một lần để đáp ứng kỳ vọng lợi nhuận cao hơn, làm cạn kiệt sức lực cầu thủ vốn đã thiếu thời gian nghỉ ngơi cần thiết. Giá vé tiếp tục leo thang vượt khả năng chi trả của khán giả truyền thống trong khi quảng cáo chen ngang ngày càng dày đặc phá vỡ nhịp độ trận đấu.
Cuộc chiến phía sau ý tưởng lập công ty cổ phần quản lý World Cup không chỉ là xung đột tài chính mà còn là cuộc đấu tranh bảo tồn những giá trị nền tảng của bóng đá trước sự xâm lấn của lợi ích thương mại. Việc chuyển đổi sang mô hình kinh doanh kiểu Mỹ đang đặt ra câu hỏi lớn về tương lai của môn thể thao vua – liệu nó vẫn giữ được linh hồn dành cho người hâm mộ hay sẽ trở thành sản phẩm giải trí thuần túy vì lợi nhuận? Giới chuyên môn và người yêu bóng đá toàn cầu cần theo dõi sát sao để bảo vệ sân chơi công bằng và bền vững cho thế hệ mai sau.
